Phác đồ xử trí sốc phản vệ (mới nhất)

Phác đồ xử trí sốc phản vệ

Sốc phản vệ là một trong những phản ứng dị ứng cấp tính nguy hiểm nhất, nó gây ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động của hệ hô hấp, tuần hoàn, thần kinh và có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện kịp thời. Các tác nhân gây sốc phản vệ bao gồm thuốc, thức ăn, nọc côn trùng, yếu tố vật lý và hóa học, … Nhóm nguyên nhân thường gặp nhất là sử dụng thuốc và hóa chất trong khi những yếu tố này không được kiểm soát và quản lý chặt chẽ.

Mỗi năm ở Mỹ có khoảng 1500 trường hợp sốc phản vệ tử vong và 75% trong số đó là do kháng sinh nhóm penicillin. Thức ăn cũng là nhóm nguyên nhân thường gặp trong thực tế, thường là các loại thủy hải sản như tôm, cua, cá, ba ba,… Nọc côn trùng đặc biệt là nọc ong cũng là nguyên nhân phổ biến. Tuy nhiên nhiều trường hợp không xác định được chính xác nguyên nhân hay có sự phối hợp của nhiều nguyên nhân khác nhau, làm khó khăn trong việc chẩn đoán.

Phác đồ xử trí sốc phản vệ cụ thể có thể khác nhau tùy vào trình độ và kỹ năng của bác sĩ điều trị cũng như điều kiện trang thiết bị và thuốc. Adrenaline tiêm bắp vẫn là liệu pháp điều trị căn bản có tính chất sống còn đối với người bệnh. Do vậy, Adrenaline cần được chuẩn bị trước ở tất cả các tình huống có nguy cơ xảy ra sốc phản vệ. Về cơ chế Adrenaline tác động lên các thụ thể thần kinh giao cảm giúp giải quyết hầu hết các triệu chứng của sốc phản vệ. Thuốc cần được sử dụng sớm nhất có thể.



Một số loại thuốc thường dùng trong phác đồ xử trí sốc phản vệ

Epinephrin

Các nước trên thế giới đều cho rằng Epinephrin (Adrenalin) là một chỉ định bắt buộc và đầu tiên trong điều trị sốc phản vệ vì Epinephrin có khả năng đối kháng với các triệu chứng do histamin gây ra: tác dụng lên thụ thể  alpha-1 làm co mạch (làm tăng huyết áp, chống trụy mạch) và giảm phù thanh quản; tác dụng lên thụ thể beta-1 làm co sợi cơ dương, tác dụng lên thụ thể beta-2 làm giãn phế quản (nhằm chống lại sự co thắt phế quản), ức chế dưỡng bào và tế bào ưa base, đồng thời  giảm phóng thích histamin và các hóa chất trung gian khác.

Trong việc dùng epinephrin cần có một số lưu ý sau:

– Tiêm bắp ngay lập tức ephinephrin làm tăng cơ hội sống sót cho người bệnh cho dù chỉ một liều nhỏ (0,3mg). Có thể dùng tiêm bắp Ephinephrin ở đùi hay tiêm tĩnh mạch. Tiêm bắp sẽ ít có nguy cơ nguy hiểm như khi tiêm tĩnh mạch. Tiêm tĩnh mạch được dùng trong trường hợp cần thiết và bởi các kĩ thuật viên thành thạo.

– Để giúp cho việc tính toán được dễ dàng, nên biều thị nồng độ của epinephrin là 1mg/ml (hơn là cách tính phần trăm, phần ngàn).

Kháng histamin

Thuốc kháng histamin không thể ngăn cản sự tạo thành histamin, do đó đây không phải thuốc dự phòng mà chỉ chống lại các triệu chứng bất lợi do histamin gây ra. Một số nước đưa vào danh mục thuốc dùng trong sốc phản vệ tuy nhiên lại không phải là thuốc cấp cứu sốc phản vệ, không phải là thuốc chọn lựa đầu tiên mà chỉ coi là một thuốc chống các biểu hiện dị ứng nhẹ, thuốc thường được dùng là diphenhydramin (dùng tiêm bắp hay tĩnh mạch).

Các corticoid

Glucocorticoid hay các corticoid tổng hợp như predisolon, methylpredniosolon có nước không đưa vào nhưng có nước đưa vào danh mục tuy nhiên không coi là chỉ định bắt buộc.

Bình thường, bản thân con người vốn có hormone nội sinh glucocorticoid có hoạt tính miễn dịch, giúp cơ thể chống lại hiện tượng dị ứng. Nếu lượng hormone này đáp ứng đầy đủ với tình trạng bệnh thì không cần thêm hormone ngoại sinh, do đó việc dự phòng sốc phản vệ bằng corticoid là không cần thiết.

Sốc phản vệ gây tụt huyết áp, trụy tim mạch, các corticoid tuy có tính năng chuyển hóa glucid, làm tăng đường huyết, tăng huyết áp nhưng lại diễn ra chậm và không thể chống được ngay sự tụt huyết áp, trụy mạch; sốc phản vệ dễ chuyển sang tình trạng nặng, nguy cơ sốc phản vệ hai thì tăng lên, cuối cùng là gây tử vong.

Như vậy, corticoid không thể dùng dự phòng, và khi sốc phản vệ xảy ra, corticoid không phải là lựa chọn số một như Adrenalin. Một số nước đưa corticoid vào danh mục thuốc cấp cứu sốc phạn vệ là để chống lại các phản ứng dị ứng đến muộn.

Dịch truyền

NaCl 0,9% được dùng trong trường hợp trụy mạch. Nếu sau dùng epinephrin cộng với truyền dịch đủ liều mà vẫn không thể nâng được huyết áp lên thì dùng huyết tương, albumin hay bằng cách khác là truyền máu (nếu mất máu), tùy vào trường hợp mà ta có thể chọn lựa cho phù hợp.


Phác đồ xử trí sốc phản vệ – Y học lâm sàng

Leave a Reply

mersin escort | www.mersinportal.net