Một nền tảng sức khỏe tốt là gì?

Sáng nay, tham gia một buổi thảo luận nhỏ về “Chăm sóc sức khỏe ban đầu”, tôi nhớ ra biểu đồ thú vị này và nên chia sẻ với mọi người. Hy vọng rằng nó có thể cung cấp một cái nhìn khác về hệ thống y tế Việt Nam (vốn đã chịu nhiều thiệt hại trong thời gian qua).

Hình ảnh

Đây là biểu đồ về Sức khỏe toàn cầu do nhóm Gapminder của Tiến sĩ Hans Rosling (Viện Karolinska, Stockholm) lập dựa trên dữ liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Hình ảnh hơi nhỏ, nếu cần các bạn có thể vào thẳng link này để xem thoải mái.

Biểu đồ trông có vẻ khó hiểu, nhưng nó thực sự rất đơn giản.

Trục ngang đại diện cho sức mạnh kinh tế (Tiền), cụ thể là thu nhập bình quân đầu người của các quốc gia, theo “Sức mua tương đương” (PPP). Tóm lại, PPP là một đơn vị “tiền tệ quốc tế” để so sánh sức mua ở các quốc gia. Ví dụ, 1 USD ở Việt Nam mua được 5kg gạo, nhưng ở Thụy Điển chỉ mua được 0,5kg gạo; Tức là người Việt Nam có 1 USD giàu gấp 10 lần người Thụy Điển có 1 USD. Như vậy, GDP bình quân đầu người của Việt Nam tính theo PPP năm 2001 là gần 2000 USD (mặc dù vào thời điểm đó, GDP của Việt Nam chỉ hơn 200 USD). Nhìn lướt qua cũng đủ thấy Việt Nam thuộc nhóm nghèo, thua Trung Quốc, thua Thái Lan, mơ cũng không bằng Mỹ (hơn 30.000 USD theo PPP). Việt Nam chưa giàu này không có gì đáng ngạc nhiên.

Trục đứng thể hiện hiệu quả của một Sức khỏe. Có nhiều cách để đánh giá một hệ thống y tế là tốt hay xấu; căn cứ vào tuổi thọ trung bình của người dân, tỷ lệ mắc bệnh (như tim mạch, bệnh truyền nhiễm, tai nạn giao thông,…) và tỷ lệ tử vong hàng năm; hay nôm na hơn là dựa trên số ca ghép thận thành công, (thậm chí, dựa trên số lượng dao mổ laser mà quốc gia, địa phương có), v.v… v.v… Ở đây nhóm tác giả sử dụng chỉ số. : “Số trẻ em sống đến 5 tuổi trong số 1000 trẻ sinh ra sống”. Chỉ số này ở Thụy Điển (quốc gia nói dối cao nhất) là 996. Tức là: cứ 1000 trẻ Thụy Điển sinh ra (không tính thai chết lưu, hoặc ngạt dẫn đến tử vong ngay sau khi sinh) thì chỉ có 4 trẻ tử vong trước 5 tuổi, trong khi con số này con số ở Nam Phi là 80 trẻ em (có thể do bất kỳ nguyên nhân nào, kể cả “đạn lạc”), và ở Mỹ là khoảng 9 trẻ em, Nhật Bản là 5, 5 trẻ em. Tại Việt Nam, số trẻ em dưới 5 tuổi tử vong khoảng 35/1000 trẻ.

Vì các nguyên nhân chính gây tử vong cho trẻ dưới 5 tuổi là: nhiễm trùng (viêm phổi, viêm phế quản, sởi,…), suy dinh dưỡng, tiêu chảy,…; Chỉ số này loại bỏ nhiều yếu tố gây nhiễu (như tai nạn giao thông). Do đó, nó phản ánh khá trung thực trình độ phát triển của ngành y tế. Nó gián tiếp cho thấy con người có được chăm sóc sức khỏe tốt hay không (à, chuyên gia WHO nói vậy nên cứ tặc lưỡi công nhận, không cần phải giải thích dài dòng).

Sẽ là hợp lý khi suy ra rằng mức độ phát triển của hệ thống y tế tỷ lệ thuận với mức độ phát triển kinh tế. Mối tương quan này được biểu diễn bằng một phương trình đường thẳng có dạng y = ax. Các nước nằm xung quanh đường thẳng (như Trung Quốc, Nhật Bản) được đánh giá là có nền y tế phát triển tương xứng với sức mạnh kinh tế. Các nước dưới tuyến (như Mỹ, Nam Phi) có hệ thống y tế kém phát triển hơn nền kinh tế; và ngược lại.

Góc nhìn này mang lại cho mỗi chúng ta một niềm tự hào nho nhỏ; Tuy GDP thua xa Trung Quốc hay Thái Lan nhưng hệ thống y tế ở Việt Nam có phần tốt hơn. Hoặc nếu so sánh với các nước có GDP tương đương (ví dụ như Angola, Honduras, hay Ấn Độ), thì người dân Việt Nam rõ ràng được chăm sóc sức khỏe tốt hơn nhiều. Tất nhiên, chẳng ai dại gì mà “so kè” với Cuba – nền kinh tế còn eo hẹp nhưng từ lâu đã được biết đến là một trong những nơi có dịch vụ y tế tốt nhất (chứ không phải Maradona hay bất cứ thứ gì trong phim “Die Another Day”). “Tất cả họ đều đến Cuba để điều trị?). Còn dân Nam Phi thì khỏi nói, đại gia buôn kim cương giàu thật đấy nhưng suốt ngày bắn giết, 5 người thì 1 người nhiễm HIV; không thể được coi là một quốc gia có hệ thống y tế phát triển.

Tại sao Hoa Kỳ được phân loại là “dịch vụ y tế kém”? Có thể là do tỷ lệ mù chữ vẫn còn cao, do hệ thống chăm sóc sức khỏe (chủ yếu là bảo hiểm tư nhân, những người không có tiền có thể nghỉ ngơi thoải mái; khác với Thụy Điển, Anh, Đức – nơi chính phủ chịu trách nhiệm. . bao gồm toàn bộ hóa đơn bệnh viện), vv và vv … Nhưng thảo luận về lý do ở đây là một vấn đề khác.

Tóm lại, có một điều rõ ràng là nếu Berlusconi phẫu thuật tim, anh ta nên đến Mỹ, ở những bệnh viện tốt nhất, được phẫu thuật bởi những bàn tay khéo léo nhất và những khối óc giỏi nhất trong ngành y học của con người. kiểu. Nhưng nếu bạn không phải là tỷ phú mà chỉ sinh ra trong một gia đình bình thường thì tốt nhất bạn nên nhập quốc tịch Cuba, Thụy Điển, hoặc… Việt Nam. Vì ở đó, bạn và con cái của bạn sẽ được chăm sóc (tương đối) tốt hơn những gì bạn kiếm được. Và tất nhiên, bạn thậm chí không nên mơ đến những “thiên đường giàu có” như Qatar, Ả Rập Xê-út hay Nam Phi – nơi dịch vụ chăm sóc sức khỏe có vẻ tồi tệ hơn một chút (hoặc nói thẳng ra là khủng khiếp) hơn so với thực tế. với trình độ phát triển kinh tế.

Trên thực tế, những lời châm biếm và cường điệu ở trên chỉ là một trò đùa. Nói chung, cuộc sống ở Qatar vẫn tốt, thoải mái và hạnh phúc, tiền bạc rủng rỉnh, sức khỏe hơi yếu nhưng vẫn tốt hơn những nơi khác… Chỉ gần đây tôi mới thấy vị trí của ngành y chúng tôi. Trong mắt mọi người sao lại thấp như vậy. Khi đến bệnh viện khám chữa bệnh, người dân nhăn mặt, la hét. Dường như nếu có tiền, họ không thèm gặp bác sĩ Việt Nam, thậm chí khâu vết rách da, chữa sổ mũi, mà nhảy vào Việt-Pháp hoặc bay sang Singapore. Ngay cả với GDP khiêm tốn của chúng tôi, chăm sóc y tế như vậy là ổn. Có ít nhất trong số 1.000 trẻ em Việt Nam được sinh ra có dưới 35 trẻ em tử vong dưới 5 tuổi; nhờ mạng lưới tiêm chủng mở rộng, nhờ chính sách miễn hoàn toàn viện phí cho bệnh nhi dưới 6 tuổi, nhờ kiến ​​thức của mỗi bà mẹ, mỗi người dân về dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe ngày càng được nâng cao… (nhưng không phải vì vài nghìn trẻ sơ sinh bị dị tật đường mật bẩm sinh, 1,2 người trong số họ được ghép gan và sống sót bằng liệu pháp miễn dịch suốt đời).

Vài dòng tản mạn, chủ yếu dành cho dân y. Hy vọng rằng những người ngoại đạo cũng sẽ thấy nó “có thể chấp nhận được.” Cảm ơn tất cả các ý kiến ​​và sửa chữa.

BS. Đinh Linh

Leave a Reply