Dấu sao mạch

Dấu sao mạch

Dấu sao mạch bình thường có kích thước khoảng 0,5 – 1 cm, trung tâm nhô lên, xung quanh tỏa ra như chân nhện nên còn được gọi là nốt nhện. Chúng có màu đỏ, ấn vào trung tâm sẽ làm biến mất tạm thời, khi thả ra máu sẽ lại làm đầy động mạch.

Dấu sao mạch thường thấy ở mặt, cổ, vai, ngực, cánh tay, niêm mạc môi hay mũi; chúng có thể chỉ gồm một nốt hay nhiều nốt.

Cơ chế

Sinh bệnh học của dấu sao mạch vẫn chưa rõ ràng, sự xuất hiện của chúng được cho là có liên quan đến sự giãn nở của các mạch máu tồn tại từ trước chứ không phải là mạch máu tân sinh. Nồng độ Estrogen trong huyết tương tăng là nguyên nhân được nghĩ đến nhiều nhất gây hiện tượng giãn mạch, ứ máu ở các mạch máu làm chúng lộ rõ dưới da.

Dấu sao mạch trong xơ gan

Dấu sao mạch trong xơ gan

Nguyên nhân

Hầu hết các trường hợp là do xơ gan: Xơ gan làm giảm thời gian bán hủy của Estrogen từ đó tăng Estrogen trong máu.

Ngoài ra các trường hợp làm tăng Estrogen khác cũng hay gặp như mang thai, dùng thuốc ngừa thai. Chúng hay xuất hiện vào tháng thứ 2, 3 khi mang thai sau đó lớn dần và biến mất khoảng 6 tuần sau sinh.

Các bệnh lý gây ứ đọng một số chất giãn mạch: Histamine, Leukotriene, serotonin,…

Hội chứng nhiễm độc giáp

Thỉnh thoảng chúng có thể xuất hiện ở người già nhưng với số lượng ít và kích thước nhỏ

Tầm quan trọng

Nhiều nghiên cứu đã nêu bật tầm quan trọng của dấu sao mạch vì chúng như là một dấu hiệu hữu ích cho việc đánh giá mức độ nghiêm trọng của các bệnh khác nhau về gan.


Cổ chướng trong xơ gan

Cổ chướng được mô tả là tình trạng tích tụ thanh dịch trong khoang phúc mạc một cách bệnh lý. Đây là một dấu hiệu lâm sàng thường gặp nhất của xơ gan mất bù, liên quan với tỉ lệ tử vong trong 2 năm là 50%. Cổ chướng trong xơ gan được xác định dựa vào nồng độ Albumin trong dịch cổ chướng thấp và SAAG (Gradient nồng độ albumin giữa huyết thanh và dịch báng) > 1,1 g/dL.

Cơ chế hình thành dịch cổ chướng tương đối phức tạp, có thể kể đến là tình trạng tăng áp lực tĩnh mạch cửa và giảm Protid huyết tương. Ở người xơ gan mất bù có sự tăng áp lực mao mạch do tăng áp lực tĩnh mạch cửa nên nước và các chất bị đẩy ra khỏi lòng mạch, đồng thời áp lực keo giảm do thiếu hụt Albumin khiến nước không còn được giữ trong lòng mạch như bình thường nữa, thoát ra ngoài vào trong khoang bụng và hình thành dịch cổ chướng.

Ngoài ra người ta còn nghiên cứu về sự cản trở tuần hoàn sau xoang do chèn ép tĩnh mạch gan hay tĩnh trên gan với các mức độ báng khác nhau. Nồng độ Aldosterone tăng trong xơ gan cũng đóng vai trò quan trọng. Aldosterone được giữ lại trong cơ thể do chức năng gan suy giảm làm giảm khả năng phân hủy Aldosterone. Sự giảm tưới máu thận cũng kích thích hệ RAA, từ đó khiến vỏ thượng thận sản xuất nhiều Aldosterone.

Chọc dịch cổ chướng là một thủ thuật tương đối an toàn và có thể được thực hiện ngay cả ở các bệnh nhân bị rối loạn đông máu hay giảm tiểu cầu. Góc phần tư dưới bụng trái hay phải là vị trí thường được chọn để chọc dịch, các biến chứng không thường gặp, chủ yếu là tụ máu thành bụng. Dịch cổ chướng nên được gửi đi phân tích nồng độ Albumin, đếm số lượng tế bào, phân biệt thành phần tế bào,…

Mặc dù cổ chướng có thể được xử lý bằng lợi tiểu furosemide và spironolacton đường uống, song có thể phải tạm ngừng thuốc ở bệnh nhân đang được điều trị tại khoa HSCC do các đối tượng này thường có rối loạn chức năng thận hay giảm thể tích tuần hoàn. Tránh dùng thuốc lợi tiểu tĩnh mạch cho bệnh nhân xơ gan do thuốc này có thể thúc đẩy một tình trạng suy thận. Chọc hút dịch cổ chướng nhiều lân là phương pháp điều trị hiệu quả khi các điều trị nội khoa thường quy không đáp ứng. Dùng Albumin vào thời điểm tiến hành chọc dịch cổ chướng được khuyến cáo giúp cải thiện nguy cơ gây rối loạn chức năng tuần hoàn sau khi chọc dịch. Tuy nhiên thời gian dùng Albumin còn chưa được nghiên cứu một cách nghiêm túc, song do Albumin có thời gian bán thải dài trong tuần hoàn, dùng albumin sau khi đã hoàn thành thủ thuật chọc dịch nhiều khả năng là thích hợp hơn cả. Mặc dù lợi ích của nó nhưng không có các dữ liệu nào có thể chứng minh rằng sử dụng Albumin với chọc dịch cổ chướng giúp cải thiện tỉ lệ sống sót của bệnh nhân.

Lợi ích chủ yếu của việc chọc hút dịch cổ chướng với thể tích lớn là nhằm giảm triệu chứng và không có bằng chứng cho thấy các đối tượng bị cổ chướng với thể tích lớn do xơ gan có nguy cơ mắc hội chứng khoang ổ bụng, do đó chọc hút dịch cổ chướng với thể tích lớn nhằm làm giảm thể tích dịch trong khoang phúc mạc sẽ không được dự kiến giúp cải thiện chức năng thận.

Tràn dịch màng phổi do xơ gan xảy ra ở 13% số bệnh nhân cổ chướng, thường gặp tràn dịch màng phổi bên phải hơn bên trái. Tình trạng này xảy ra là hậu quả của khiếm khuyết giải phẫu vốn có của cơ hoành làm cho dịch cổ chướng thoát từ ổ bụng vào trong khoang màng phổi. Biến chứng này có thể được xử trí bằng cách chọc hút dịch màng phổi, dùng thuốc lợi tiểu. Đường nối tắt trong gan qua tĩnh mạch cảnh (TIPS) có thể được sử dụng nếu điều trị nội khoa không đáp ứng.

Hạ Natri máu trong xơ gan

Leave a Reply