Có nên điều trị dậy thì sớm?

Có nên điều trị dậy thì sớm?

Trần Công, MD

Chúng ta biết rằng 2 năm trước tuổi dậy thì chiều cao tăng nhanh, một khi đã dậy thì tối đa cũng chỉ cao thêm được 15 cm. Vì vậy dậy thì sớm là nỗi lo không của riêng ai. Hiện tại rất nhiều luồng ý kiến tranh cãi về nguyên nhân dậy thì sớm, nào là do uống sữa bò, nào là do xem phim ảnh người lớn ..etc..

1. Dậy thì là gì?

Dậy thì là giai đoạn phát triển mà các đặc tính sinh dục thứ phát xuất hiện và có sự chuyển đổi từ giai đoạn sinh dục còn non sang giai đoạn trưởng thành. Sự kiện đầu tiên ở trẻ nam là sự lớn lên của tinh hoàn. Ở bé gái Phát triển tuyến vú là dấu hiệu đầu tiên.

2. Khi nào gọi là dậy thì sớm?

Dấu hiệu của dậy thì xuất hiện sớm hơn 8 tuổi với trẻ gái và 9 tuổi ở trẻ trai

3. Có nhiều trẻ bị dậy thì không?

Nếu theo định nghĩa trên thì có khoảng 2% trẻ em bị dậy thì sớm và nữ thì nhiều hơn nam

Những trẻ thừa cân, béo phì dễ dậy thì sớm

phát hiện chậm phát triển ngôn ngữ

4. Có mấy kiểu dậy thì sớm?

Người ta thường chia ra làm 3 kiểu

Dậy thì sớm trung ương: trình tự của các sự kiện dậy thì diễn ra như bình thường chỉ có điều là ở độ tuổi sớm hơn mà thôi. Chẳng hạn như ở nữ thì đầu tiên là phát triển tuyến vú => mọc lông mu => có kinh

Dậy thì sớm ngoại vi: sự xuất hiện các đặc tính sinh dục phụ sớm hơn và không theo quy luật tình tự như bình thường, chẳng hạn có kinh trước rồi mới phát triển tuyến vú… những trường hợp này cần tìm các nguyên nhân bệnh tật ví dụ như u nang buồng trứng, u thượng thận ….

5. Nguyên nhân của dậy thì sớm là gì?

– Đối với dậy thì sớm trung ương thì hầu hết là không tìm thấy nguyên nhân ( nguyên phát ): 80 – 90 % ở nữ, 25-60 % ở nam. Các nguyên nhân còn lại có thể là: khiếm khuyết của hệ thần kinh trung ương, yếu tố di truyền, tiếp xúc sớm và quá mức với các steroide sinh dục như bệnh nhân bị tăng sản thượng thận bẩm sinh …

– Với Dậy thì sớm ngoại vi:

Trẻ gái có thể là do: các khối u buồng trứng, buồng trứng đa nang.

Trẻ trai có thể do: u tế bào Leydig, u tế bào mầm tiết HCG…

Các nguyên nhân có thể gặp ở cả 2 giới là: suy giáp tiên phát, tiếp xúc với steroid ngoại sinh: thuốc và các sản phẩm có estradiol, androgen có thể gây nữ hóa hay nam hóa. Các đường tiếp xúc: bôi tại chỗ (cream) hay ăn uống… Bệnh lí tuyến thượng thận, McCune-Albright syndrome …

6. Có nên điều trị dậy thì sớm hay không?

Trước hết hãy đặt câu hỏi, điều trị để làm gì ?

Nếu là dậy thì sớm ngoại vi, điều cốt yếu là tìm ra nguyên nhân bệnh tật: u buồng trứng, đa nang buồng trứng, u tinh hoàn, bệnh tuyến thượng thận giải quyết những bệnh này thì dậy thì cũng hết.

Nếu là dậy thì sớm trung ương, mục tiêu của điều trị nhằm:

Đạt được chiều cao bình thường khi trưởng thành và Giải tỏa stress cho gia đình cũng như đứa bé .

Vậy khi nào nên điều trị ?

Nếu ước tính chiều cao khi lớn của bé gái > 150 cm, bé trai > 160 cm thì không cần điều trị

Trẻ gái khởi phát dậy thì trước 6 tuổi

Cân nhắc điều trị cho hầu hết các bé trai dậy thì trước 9 tuổi.

Những trường hợp dậy thì không tiến triển hoặc tiến triển rất chậm thì cũng không cần điều trị

7. Điều trị như thế nào

Chích GnRHa (Supprelin LA (US), Lupron Depot-Ped (one month) (US), Lupron Depot CPP (CAN) , Eilgard, Lucrin (EU, AU, SA, elsewhere), Triptorelin…..

Chích bao lâu?

Thời gian nên đủ dài để đạt được chiều cao tối ưu khi trưởng thành nhưng vẫn cho phép sự phát triển của các đặc điểm dậy thì phù hợp với tuổi. thường trị liệu kéo dài khoảng 1 năm.

Có tác dụng phụ hay không ? chủ yếu tại chỗ tiêm/cấy, có thể bị đau sưng tấy hay tạo áp xe vô trùng

8. Dự phòng dậy thì sớm như thế nào ?

Không sử dụng các chế phẩm thuốc uống hay thuốc bôi có chứa hormon sinh dục.


Có nên điều trị dậy thì sớm?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply