Cách học lâm sàng hiệu quả

Cách học lâm sàng hiệu quả

Một trong những vấn đề của sinh viên Y khoa khi đi lâm sàng là cách giao tiếp với bệnh nhân như thế nào cho phù hợp


Khi đi thực tập ở các bệnh viện, một trong những khó khăn của sinh viên là bị bệnh nhân “trốn” không cho thăm khám. Đối với những bệnh hiếm gặp, khó khăn đó càng lớn hơn, bởi vì bệnh nhân đã bị quá nhiều người “quan tâm”!

Một số em cố tình che giấu cái danh sinh viên những mong tiếp cận với bệnh nhân dễ dàng hơn. Nhưng rồi sớm muộn “cái đuôi” vẫn cứ lộ ra! Đến lúc ấy chỉ còn cách chui xuống đất cho khỏi “ngượng”!

Một số em khác thì tận dụng cái “uy” được thầy phân công phụ trách bệnh nhân để ép họ phải bằng lòng cho khám. “Phép” này không những làm mất đi cái phong độ từ mẫu, mà hiệu lực cũng chỉ có đối với những bệnh nhân mới nhập viện. Còn những bệnh nhân “giàu kinh nghiệm”, các em không thể “ép” họ được đâu.

Tôi còn nhớ trong kỳ thi lâm sàng nội khi đang học năm thứ tư (hồi ấy năm thứ tư học nội, ngoại, sản, nhi) một bạn nữ tự dưng khóc hu hu! Hỏi ra mới biết, bệnh nhân mà bạn này bắt thăm được đã “cao chạy xa bay” từ lúc nào!

Em không thể học tốt trên lâm sàng nếu không có khả năng giao tiếp với bệnh nhân.

Em không thể, và hoàn toàn không cần thiết phải che giấu danh sinh viên rất đáng tự hào của mình. Em cũng không nên lợi dụng cái quyền được thầy giao phụ trách bệnh nhân để bắt ép họ cho em thăm khám.

Vấn đề quan trọng là em phải cảm hóa được bệnh nhân bằng cả lời nói và việc làm của mình, trong bệnh phòng nói chung và khi giao tiếp với bệnh nhân được phân công phụ trách nói riêng.

Khi đến với bệnh nhân, phần đông sinh viên chúng ta thường chỉ chăm chăm đến “mục tiêu học tập”, nghĩa là chúng ta chỉ nghĩ đến lợi ích của cá nhân mình.

Sẽ có em phản bác ngay rằng, tôi học đâu chỉ vì lợi ích cá nhân, tôi học để chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân trong tương lai! Vâng, tôi hoàn toàn tin ở động cơ học tập rất đúng đắn của em. Nhưng xin em, ngay từ bây giờ hãy nghĩ đến người – dân – đang – ở – trước – mặt – em cần gì!

Để tranh thủ sự hợp tác của bệnh nhân, trước hết em phải có thái độ nhã nhặn và sự thông cảm với những lo lắng, đau đớn của người bệnh.

Trong bất kỳ trường hợp nào em đều phải xin phép bệnh nhân trước khi thăm khám.

Tôi rất lấy làm ngạc nhiên khi thấy nhiều sinh viên thăm khám bệnh nhân mà cứ như đang học trên mô hình! Cũng may đa số bệnh nhân của chúng ta rất hiền, hoặc ít ra họ cũng biết tự kiềm chế…

Em có thấy ái ngại khi rất nhiều ống nghe xếp hàng lần lượt ( có lúc đồng thời hai ba cái) áp lên ngực một bệnh nhân đang khó thở? Em có lúc nào tham gia tạo nên hàng rào bao quanh một bệnh nhân đang nhăn nhó, cố đưa bàn tay vào bụng bệnh nhân để nhận biết “ phản ứng thành bụng”?

Trong các tình huống nêu trên, hành động như vậy là trái với quan điểm bệnh nhân. Mặt khác dù ống nghe của em có chụp được lên ngực bệnh nhân; cho dù bàn tay của em có đặt được lên bụng bệnh nhân, thì em cũng khó mà nhận biết được chính xác dấu hiệu bệnh lý mà em đang cần học.

Bệnh nhân cần sự quan tâm của em. Điều lo lắng nhất của bệnh nhân là bệnh tình của họ.

Em có thể cho họ biết những thông tin không phạm đến nguyên tắc nghề nghiệp; ân cần hướng dẫn họ những điều mang lại lợi ích cho quá trình điều trị.

Em cũng nên quan tâm đến hoàn cảnh gia đình của họ, cả một số khía cạnh không cần khai thác để ghi vào bệnh án. Những câu hỏi của em phải thân tình, tế nhị và đúng lúc! Nhiều khi sự quan tâm rất nhỏ của em cũng làm bệnh nhân xúc động.

Khi đã được bệnh nhân thực sự quý mến, tin cậy thì việc thăm khám của em không những không bị coi là một sự quấy rầy, mà nhiều khi còn được coi là sự quan tâm!

Tôi có một kỷ niệm hồi đang thực tập tại bệnh viện Việt Nam – Cu Ba. Khi tổ chúng tôi chuyển đến thì được biết có một bệnh nhân có “tiếng cọ màng tim” đang nằm điều trị ở đây. Đã học lý thuyết bài “viêm ngoại tâm mạc”, hơn hai mươi người (ngày ấy tổ đông như vậy) nhào tới tranh thủ … thực tập liền!

Rất may bệnh nhân không trốn, nhưng rất không may bệnh nhân cương quyết không cho các bác sĩ tương lai khám! Ngay cả trong buổi thầy giảng lâm sàng, nể lắm bệnh nhân này cũng chỉ cho vài người khám rất nhanh.

Hôm sau vào buổi trực, tôi lân la đến chỗ bệnh nhân đó, từ tốn chào. Bác ngước nhìn tôi đầy vẻ nghi ngờ… Tôi tự giới thiệu mình là sinh viên trực, hỏi bác có cần giúp đỡ gì không.

Bác cám ơn, không nhờ gì nhưng vẻ nghi ngờ đã bớt đi. Tôi hỏi thăm quê bác và một vài điều về hoàn cảnh gia đình. Bác hỏi tôi về viêm ngoại tâm mạc, về tiếng cọ màng tim. Tôi cố gắng trả lời một cách đơn giản để bác có thể hiểu được.

Tôi thành thật nói với bác rằng, có thể trả lời bác đôi điều là nhờ mới được nghe thầy giáo giảng cách đây ít ngày và mới đọc sách hôm qua.

Bỗng dưng bác vui vẻ bảo tôi: “ Xin mời “bác sĩ trực” kiểm tra xem “tiếng cọ màng tim” của tôi hôm nay thế nào?”…

“Bệnh nhân A khó tính quá!”. Thưa em, là người bệnh, cả tôi, cả em đến một lúc nào đó chẳng may làm bệnh nhân, chúng ta đều khó tính cả! Nhưng nếu em tôn trọng người bệnh, thực sự thông cảm và quan tâm đến người bệnh thì nhất định em sẽ tranh thủ được sự hợp tác của họ, ngay cả khi họ hiểu rằng việc thăm khám mà em xin phép được tiến hành chỉ vì mục đích học tập.

Nếu em thực sự tôn trọng và quan tâm đến người bệnh thì nhất định em sẽ tranh thủ được sự hợp tác của họ.


Cách học lâm sàng hiệu quả – Theo Cẩm nang học tích cực cho sinh viên Y khoa


Cách ôn thi hiệu quả

  Atlas giải phẫu người (Frank H.Netter)

Leave a Reply