Hội chứng Cushing

Hội chứng Cushing

Nguyên nhân

– Nguyên nhân phổ biến nhất của hội chứng Cushing là do điều trị bằng các thuốc glucocorticoid (J Clin Endocrinol Metab 2008;93:1526).
U nhỏ tuyến yên (Microadenoma) tiết ACTH (bệnh Cushing) chiếm khoảng 80% số trường hợp có hội chứng Cushing nội sinh.
– Phần còn lại là do u tuyến thượng thận và u tiết ACTH lạc chỗ.

Chẩn đoán

Biểu hiện lâm sàng
∙ Các biểu hiện gồm béo trung tâm, mặt tròn, tích mỡ ở hố thượng đòn và sau gáy, tăng huyết áp, rậm lông, mất kinh và trầm cảm. Những biểu hiện đặc hiệu hơn gồm da mỏng, dễ bầm tím, rạn da đỏ, yếu cơ gốc chi và loãng xương.
∙ Xạm da và hạ kali máu có kiềm chuyển hóa gợi ý hội chứng Cushing do tiết ACTH lạc chỗ.
∙ Một số bệnh nhân có thể bị đái tháo đường.

Hội chứng Cushing

Test chẩn đoán
Chẩn đoán dựa vào tăng tiết cortisol, mất cơ chế feedback điều hòa tiết ACTH và cortisol bình thường, hoặc mất nhịp ngày đêm của bài tiết cortisol.
∙ Xét nghiệm ban đầu tốt nhất là cortisol niệu 24 giờ. Có thể thay thế bằng làm nghiệm pháp ức chế bằng dexamethasone qua đêm (uống 1mg dexamethasone lúc 23 giờ đêm hôm trước và xét nghiệm cortisol máu 8 giờ sáng hôm sau, bình thường thì cortisol <2 μg/dL) hoặc xét nghiệm cortisol nước bọt tại nhà vào lúc cortisol máu thấp nhất lúc 23 giờ đêm. Tất cả các xét nghiệm này đều rất nhạy, và kết quả bình thường cho phép loại trừ chẩn đoán. Nếu nghiệm pháp ức chế bằng dexamethasone qua đêm hoặc cortisol nước bọt có kết quả bất thường, thì cần làm xét nghiệm cortisol niệu 24 giờ.
+ Nếu cortisol niệu 24 giờ gấp 4 lần giới hạn trên của giá trị bình thường ở những bệnh nhân có triệu chứng gợi ý thì có thể chẩn đoán hội chứng Cushing.
+ Ở những bệnh nhân có cortisol niệu tăng nhẹ hơn, cần làm nghiệm pháp ức chế bằng dexamethasone liều thấp. Uống Dexamethasone 0,5 mg mỗi 6 giờ trong vòng 48 giờ, bắt đầu từ 8 giờ sáng. Xét nghiệm Cortisol niệu trong 24 giờ cuối và cortisol máu sau uống dexamethasone liều cuối 6 giờ. Nếu không ức chế được cortisol máu xuống <2 μg/dL và cortisol niệu xuống dưới giới hạn bình thường thì có thể chẩn đoán hội chứng Cushing.
+ Không nên làm nghiệm pháp khi bệnh nhân đang bị ốm nặng hoặc trầm cảm, vì có thể cho kết quả dương tính giả. Điều trị phenytoin cũng có thể gây dương tính giả do phenytoin làm tăng chuyển hóa của dexamethasone.
∙ Cortisol máu bất kỳ không có giá trị cho chẩn đoán vì kết quả biến thiên trong khoảng rất rộng. Sau khi đã chẩn đoán hội chứng Cushing, tốt nhất là hội chẩn với bác sĩ nội tiết về các xét nghiệm cần làm tiếp theo để xác định nguyên nhân.


Bệnh suy giáp

Leave a Reply