Hạ Canxi máu

Hạ Canxi máu

Định nghĩa

Canxi máu <8,4 mg/dL (2,1 mmol/l) với mức Albumin máu bình thường hoặc Canxi ion máu <4,2 mg/dL được gọi là hạ Canxi máu.

Nguyên nhân

Giả hạ Canxi máu là trường hợp Canxi máu toàn phần giảm do giảm Albumin máu nhưng Canxi máu hiệu chỉnh và Canxi ion hóa bình thường.

Ảnh hưởng của suy tuyến cận giáp. Sự thiếu hụt hormone tuyến cận giáp có thể là kết quả của tự miễn dịch, viêm hay sau phẫu thuật cắt tuyến giáp làm phá hủy tuyến cận giáp.

Thiếu Vitamin D làm giảm tổng lượng Canxi của cơ thể nhưng thường không ảnh hưởng tới nồng độ Canxi máu trừ khi thiếu hụt nghiêm trọng. Do xuất hiện cường tuyến cận giáp thứ phát sau khi nồng độ Ca giảm, mức Canxi máu thường xuyên được điều chỉnh. Thiếu Vitamin D đáng kể có thể xảy ra ở những người lớn tuổi hoặc ít tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, bệnh gan tiến triển (do giảm tổng hợp tiền chất), trong hội chứng thận hư.

Canxi máu có thể giảm nhiều trong trường hợp tăng cao phospho máu liên quan đến sự gắn Canxi ở các mô. Canxi cũng có thể bị gắn bởi citrate trong quá trình sử dụng các chế phẩm máu chứa citrate hoặc các thuốc chống đông trong thận nhân tạo. Canxi tăng cường gắn với Albumin cũng xảy ra trong trường hợp nhiễm kiềm do làm tăng sự tiếp xúc với các vị trí liên kết tích điện âm của Albumin.

Biểu hiện lâm sàng

Biểu hiện đa dạng tùy mức độ giảm Canxi máu và tốc độ khởi phát.

Trường hợp cấp tính, giảm Canxi máu mức độ trung bình có thể làm tăng các kích thích thần kinh cơ, làm xuất hiện các dấu hiệu tê quanh miệng, dị cảm đầu chi hay co quắp chân tay (tetany).

Dấu Trousseau và dấu hiệu Chvostek có thể được phát hiện trong tetany tiềm ẩn.


Dấu Trousseau (Trousseau’s sign)


Dấu Chvostek (Chvostek’s Sign)


Trường hợp cấp tính, hạ Canxi máu mức độ nặng có thể gây co thắt thanh quản, co giật hoặc co mạch với nhịp chậm và suy tim mất bù.

--- ---

Dấu hiệu gợi ý chẩn đoán: Tiền sử phẫu thuật vùng cổ, bệnh hệ thống, tiền sử gia đình có người hạ Canxi máu, sử dụng thuốc gây giảm Canxi máu, người có nguy cơ thiếu hụt Vitamin D.

Xét nghiệm chẩn đoán

  • Xét nghiệm Calci toàn phần, Calci ion hóa.
  • Định lượng Albumin huyết thanh cần làm trong trường hợp bất thường Canxi máu để loại trừ giả hạ Canxi máu. Canxi máu có thể được hiệu chỉnh bằng {0,8 x (4-[albumin])} x Canxi máu toàn phần.
  • PTH huyết thanh thấp hay không bình thường trong hạ Canxi máu là dấu hiệu gợi ý suy cận giáp. PTH tăng thường gặp ở bệnh nhân thiếu vitamin D hay tăng phospho máu.
  • Định lượng phospho máu có thể góp phần xác định nguyên nhân.
  • Giảm Magie máu luôn cần được loại trừ trong các nguyên nhân gây hạ Canxi máu.
  • Hình ảnh điện tâm đồ có thể cho thấy hình ảnh kéo dài khoảng QT và nhịp chậm.

Hạ Canxi máu

Điều trị

Hạ Canxi máu có triệu chứng cần được điều trị kịp thời và tích cực.

Canxi đường tĩnh mạch nên được chỉ định trong trường hợp hạ Canxi máu nặng hoặc có triệu chứng, có thể sử dụng Canxi clorua hay Canxi gluconat. Canxi gluconat thường được ưu tiên hơn do giảm nguy cơ gây độc cho mô khi thoát mạch. Canxi gluconat thường được pha trong dung dịch 10% (100mg Canxi gluconate trong mỗi mL). Một ống canxi gluconate (10mL) chứa 1000 mg Canxi gluconate và 90mg Canxi.

Điều trị lâu dài đòi hỏi phải bổ sung Canxi và Vitamin D hay chất chuyển hóa có hoạt tính của nó để tăng hấp thu Canxi ở ruột.

Leave a Reply